Ingrid Vandamme

'Mensen met dementie zijn mensen met een aandoening waarvan je veel kan terugkrijgen, iets dat je innerlijk rijker maakt.’

We noemen mijn moeder ‘bobonne’. Ik kan geen ‘mama’ meer zeggen. Mijn mama was een ander iemand. Ingrid Vandamme vertelt vol enthousiasme over hoe zij en haar gezin hun (groot)moeder opvangen.

‘We bezochten bobonne vaak in het rusthuis en namen haar dan mee naar de cafetaria of een paar uurtjes naar huis. Stilaan ging ze meer en meer met ons mee. Op de duur was bobonne al zoveel thuis dat we ons afvroegen waarom we haar rusthuiskamer moesten aanhouden. We hebben het met ons gezin besproken. We konden met het geld dat anders naar het rusthuis ging hulp in huis halen. Bovendien kan ik zelf mijn werkuren regelen. Zo is ze dan definitief terug naar huis gekomen.’

Een verrijking

Bobonne heeft onmiddellijk haar plaats gezocht en gevonden in het gezin. ‘Ze fleurde op, het ging haar fysiek veel beter af. Ze kon weer helpen in ons huishouden. Het deed ook mij goed dat ik voor haar kon zorgen. Het was wel een heel avontuur, met drie tieners in huis. Vooral voor onze jongste zoon, toen 13 jaar, was het minder evident dan voor de twee oudere kinderen. Hij wist in het begin niet goed hoe te reageren als bobonne hem probeerde te domineren of dingen vertelde die niet klopten. Maar hij heeft gauw geleerd op een goede manier met haar om te gaan en nu, bobonne is inmiddels 3.5 jaar bij ons, zorgt hij het meeste voor haar.’

‘Mijn man en ik zijn allebei breed maatschappelijk geëngageerd en we vonden het belangrijk de kinderen engagement mee te geven. Het is verrijkend voor hen om te leren zorgen en te leren omgaan met het anders-zijn. De jongste knuffelt zijn oma, vertelt haar geheimpjes ... Ik denk niet dat er veel 16-jarigen dat doen.’

Organiseren

‘Het proces van dementie is er één van voortdurend afscheid nemen. Vooral in de beginperiode was het vaak moeilijk omdat zij dan nog veel heldere momenten had en je het zelf ook nog geen plaats in je leven kon geven. Nu is het eenvoudiger. Ik neem nu alle beslissingen voor haar. Voordien was er meer discussie. Bobonne is iemand die ik graag zie en waarvoor ik moet zorgen.’

Het feit dat Ingrid nog een ander leven heeft, naast mantelzorger zijn, maakt de zorg ook haalbaar. ‘Ik heb mijn engagementen op politiek vlak en in het vrijwilligerswerk en die kan ik gelukkig blijven opnemen dankzij de hulp van de kinderen. Ook mijn man heeft zijn job als huisarts. Mijn jongste zoon zorgt voor bobonne als ik ‘s avonds naar vergaderingen moet. Ik zorg er wel voor dat ik op tijd thuis ben om haar in bed te helpen. Moet ik in het weekend weg, dan zijn er mijn andere kinderen die in de week op kot zitten om bij te springen. Gelukkig is bobonne dankbaar en heeft ze nog geen specifieke zorg nodig. Ze heeft gewoon gezelschap en toezicht nodig. Ik neem haar zoveel mogelijk mee. Naar de post, de bank, de supermarkt, de boekhouder, naar publieke vergaderingen die niet te lang duren. Ze is nu fysiek nog goed, maar we weten niet hoe lang dit nog gaat duren.’

Imperfectie is ook goed

‘In deze harde maatschappij waar iedereen perfect moet zijn wil ik aantonen dat imperfectie ook goed is. Mensen met een mentale aandoening moeten zich niet schamen. Ik wil iedereen die met zulk een situatie geconfronteerd wordt aanmoedigen om niet bij de pakken te blijven zitten. Regelmatig bezoek ik met bobonne scholen voor verpleegkunde of verzorgenden. Jongeren worden doorgaans weinig met dementie geconfronteerd. Ik wil hen tonen dat mensen met dementie ook nog plezier kunnen maken, dat je hen kan knuffelen, dat na trieste dagen ook blije dagen kunnen komen. Misschien dat ze dan zin krijgen om voor mensen met dementie te zorgen. Het effect is vaak ontroerend. Ik toon het filmpje ‘Het nabije veraf’ en foto’s van bobonne samen met onze kinderen en dat raakt de meesten.’

Op emotioneel vlak heeft dementie een grote impact. ‘Nu knuffel ik veel met bobonne. Dat is iets dat ik vroeger niet zo dikwijls deed met mijn mama. Elke avond als ik haar in bed leg, zegt ze dat ze me graag ziet. Dat doet iets met een mens. Mensen zeggen dat eigenlijk veel te weinig tegen mekaar. Het is allemaal maar evident.’

Nood aan verdere ondersteuning

‘Mantelzorg heeft met draagkracht te maken en ook veel met hoe men in het leven staat. Als je je laat aanpraten dat je huishouden altijd perfect moet zijn, dan ben je verloren. Flexibel kunnen zijn, ermee kunnen leven dat je niet altijd alles onder controle hebt en rustig blijven lost vanzelf vele problemen op.’

Ingrid doet ook twee concrete suggesties voor bijkomende ondersteuning van mantelzorgers. ‘Een eerste is de mogelijkheid van onthaalmantelzorgers, naar analogie van de onthaalmoeders. Mensen die een klein groepje van personen met dementie opvangen overdag. In een dagcentrum zijn de groepen groter en de betrokken activiteit minder. Een tweede voorstel is voorzien in flexibele opvang die aan mantelzorgers de mogelijkheid biedt ook buiten de kantooruren opvang te vinden zodat ze eens naar een feestje of een film kunnen gaan. We spreken hierbij wel over mensen die nog niet teveel fysieke zorg vragen. Deze dingen vragen een investering van de overheid, maar hoeveel geld besparen de mantelzorgers niet aan de overheid door zelf voor de zorg in te staan?’

Handicap Art vzw

‘Mijn boodschap aan de mensen is om voor elkaar te zorgen, want het leven samen is kort. Denk niet enkel aan jezelf, maar zorg voor elkaar. Mantelzorgers moeten niet alleen beter ondersteund worden. De kracht om vol te houden zullen ze ook makkelijker vinden als ze in hun zorg door de maatschappij gerespecteerd worden. Mensen met dementie zijn mensen met een aandoening waarvan je veel kan terugkrijgen, iets dat je innerlijk rijker maakt.’

Ingrid is ook voorzitter van de vzw Handicap Art. ‘Hier willen we kunstenaars met een beperking toelaten aan kunst te doen en bijkomend een bepaalde beperking via kunst in de kijker stellen. Ik baat een kunstgalerij uit met ateliers in Lissewege (kunstencentrum ‘t Vaartje) waar  heel de zomer blinde en slechtziende kunstenaars terecht kunnen om hun kunst te beoefenen. Ze stellen ook tentoon. Elk jaar hebben we een gasttentoonstelling over een bepaalde beperking. Zo kwam het thema dementie ook al aan bod. Daarvoor heeft een vriendin foto’s van bobonne gemaakt, ik heb een boekje geschreven en verder waren er beelden van kunstenaars die gewerkt hadden rond dementie. Die tentoonstelling liep de hele zomer en heeft veel emoties losgeweekt bij bezoekers. De fototentoonstelling is nu beschikbaar voor instellingen en organisaties zoals rusthuizen en ziekenhuizen.’

Op regelmatige basis organiseert Ingrid ook een creatieve namiddag voor mensen met dementie en hun mantelzorger, gewoon bij haar thuis. Het doel: samen creatief aan de slag gaan op een ongedwongen manier. Een mooi initiatief dat haar visie op mensen met dementie mooi samenvat: leg de klemtoon op wat mensen nog wel kunnen in plaats van wat niet meer gaat.

Meer ambassadeurs en getuigen

Renaat Tallon
Ambassadeur

Renaat Tallon

Barbara Pecheur
Ambassadeur

Barbara Pecheur

Jasmine Coppens
Ambassadeur

Jasmine Coppens